รู้จักงานด้าน ELISA 

Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) หรือ Enzyme Immunoassay (EIA) เป็นชื่อของการทดสอบที่ใช้หลักการทางภูมิคุ้มกันวิทยา โดยอาศัยปฏิกิริยาการจับกันแบบจำเพาะระหว่างแอนติเจน (Antigen)และแอนติบอดี้ (Antibody)

โดยหลักการของวิธี ELISA คือ การใช้แอนติเจน (Antigen) หรือ แอนติบอดี (Antibody) เคลือบติดพื้นผิว ELISA Plate  โดยติดฉลากด้วยเอนไซม์ลงบนแอนติเจนหรือแอนติบอดี้  จากนั้นเมื่อเติมสารตั้งต้นการเกิดปฏิกริยา (substrate) ลงไป จะทำปฏิกิริยากับเอนไซม์แล้วเปลี่ยนสีเมื่อกลายเป็นผลิตภัณฑ์ จากนั้นวัดผลของสีที่เกิดขึ้นโดยอ่านค่าการดูดกลืนแสงด้วยเครื่องอ่านไมโครเพลท (Microplate Reader) ก็สามารถตรวจสอบทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพของสารที่เราต้องการตรวจสอบได้

หลักการ ELISA สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการทดลองที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาเชิงปริมาณและ คุณภาพของแอนติเจนและแอนติบอดี เช่น วินิจฉัยโรคติดเชื้อจุลชีพ แบคทีเรีย ไวรัส ปรสิต เชื้อรา สารพิษจากจุลชีพ และ ยา ยกตัวอย่างการตรวจวิเคราะห์โรคอย่างเช่น การตรวจหาเชื้อ COVID-19 จากตัวอย่างเลือดผู้ป่วย รวมถึงการตรวจสอบทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพของสารที่ต้องการ  ซึ่งมีขั้นตอนง่ายๆดังนี้

  1. ให้แอนติเจนหรือแอนติบอดีเคลือบอยู่บน solid phase เช่น บนผิวของภาชนะทดลอง, microtiter plate, bead, ซึ่งเป็นพลาสติกพวก Polypropylene, polystyrene, polyvinyl, nylon, cellulose, polyacrylamide
  2. เติมสิ่งส่งตรวจที่ต้องการตรวจหา (Ag หรือ Ab) ลงไปทำปฏิกิริยา และล้างส่วนเกินที่ไม่ได้ทำปฏิกิริยาออกไป 
  3. เติมแอนติบอดีที่ติดฉลากด้วยเอ็นไซม์ (conjugate ) ลงไป เมื่อเติม substrate เอ็นไซม์จะย่อย substrate เปลี่ยนเป็นสีโดยความเข้มสีขึ้นกับปริมาณแอนติเจนและ แอนติบอดีที่ทำปฏิกิริยากัน

หลักการทดสอบของงาน ELISA มี 5 รูปแบบได้แก่

1. Indirect method

ให้แอนติบอดีที่ต้องการตรวจทำปฏิกิริยากับแอนติเจนที่ทราบชนิดแล้วซึ่ง เคลือบอยู่บนพื้นผิวของ solid phase แล้วใช้ Anti-human immunoglobulin ที่ติดฉลากด้วยเอ็นไซม์ทำปฏิกิริยาอีกขั้นหนึ่งปริมาณ ความเข้มสีขึ้นกับปริมาณ แอนติบอดีที่ต้องการตรวจหา

2. Double antibody sandwich method

เคลือบแอนติบอดีบนพื้นผิวของ solid phase แล้วทำปฏิกิริยากับแอนติเจนที่ ต้องการตรวจ หลังจากล้างแล้วใช้ แอนติบอดีที่ติดฉลากด้วยเอ็นไซม์ (แอนติบอดีนี้จำเพาะกับแอนติเจนที่ต้องการตรวจเช่นกัน) ล้างและเติม substrate แล้ววัดปริมาณความเข้มสีที่เกิดขึ้น

3. Competitive binding method 

ถ้าต้องการหาแอนติเจน เคลือบแอนติบอดีบนพื้นผิวของ solid phase แล้วทำปฏิกิริยากับแอนติเจนที่ ต้องการตรวจและแอนติเจนที่ติดฉลากด้วยเอ็นไซม์ ล้างและเติม substrate แล้ววัดปริมาณความเข้มสีที่เกิดขึ้น 

4. Immunochromatography

การทำปฏิกิริยาระหว่างแอนติเจนกับแอนติบอดีที่จำเพาะติดฉลาก ด้วยสารสี (dye) หรือ แอนติบอดีกับแอนติเจนที่จำเพาะ ที่ติดฉลากด้วยสารสี  เป็นวิธีตรวจแบบ Rapid test

5.Immunoblot (Western Blot

การแยกส่วนประกอบของโปรตีนด้วยกระแสไฟฟ้าบนวุ้น (gel) แยกโปรตีน และ ถ่ายซับ (Blot) โปรตีนจากวุ้นไปยังแผ่นเมมเบรน เช่น nitrocellulose membrane จากนั้น เติมแอนติบอดีที่จำเพาะกับแอนติเจนที่อยู่บนเมมเบรน และเติม anti-immunoglobulin ที่ติดฉลากด้วยเอ็นไซม์ และ เติม substrate แล้วดูปฏิกิริยาการเกิดสีบนแผ่นเมมเบรน

สำหรับผู้ที่สนใจทำการทดลองวิธี ELISA ทางบริษัทฯ เรามีจำหน่าย ELISA plate จาก Corning รวมทั้ง antibody ได้แก่ primary antibody, secondary antibody รวมถึงผลิตภัณฑ์อื่นๆ จาก Nordic Mubio และ Exalpha สนใจติดต่อได้ที่ฝ่ายขาย ANH ทั่วประเทศ 

1